Nấm da là nhóm bệnh da liễu khá phổ biến, đặc biệt tại những quốc gia có khí hậu nóng ẩm như Việt Nam. Thời tiết nóng, cơ thể thường xuyên tiết nhiều mồ hôi, môi trường ẩm ướt cùng thói quen sử dụng chung đồ dùng cá nhân có thể tạo điều kiện thuận lợi để vi nấm phát triển và gây bệnh.
Nhiều trường hợp bệnh nấm da ban đầu chỉ xuất hiện những biểu hiện khá nhẹ như ngứa, bong vảy hoặc một vài vùng da đổi màu. Vì vậy, người bệnh dễ chủ quan, tự mua thuốc bôi hoặc nhầm với các bệnh da liễu khác. Việc điều trị không đúng có thể khiến tổn thương lan rộng, tái phát nhiều lần hoặc trở nên khó kiểm soát hơn.
Vậy đâu là các bệnh nấm da thường gặp ở người Việt Nam, làm thế nào để nhận biết và phòng ngừa? Dưới đây là 5 tình trạng phổ biến bạn nên biết.
Bệnh nấm da là gì?
Bệnh nấm da là tình trạng da, tóc hoặc móng bị nhiễm các loại vi nấm có khả năng phát triển trên cơ thể người. Trong đó, nhóm nấm da dermatophytes thường liên quan đến các bệnh ở những vùng giàu keratin như lớp sừng của da, tóc và móng.
Ngoài dermatophytes, một số loại nấm men như Malassezia và Candida cũng có thể liên quan đến các bệnh lý trên da trong những điều kiện thuận lợi.
Nấm thường phát triển tốt ở môi trường ấm và ẩm. Vì vậy, các vùng như bàn chân, kẽ ngón chân, bẹn, nếp gấp cơ thể hoặc những vị trí thường xuyên đổ mồ hôi có nguy cơ gặp vấn đề cao hơn.
Một số yếu tố có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh nấm da gồm:
- Khí hậu nóng ẩm, cơ thể tiết nhiều mồ hôi.
- Mặc quần áo hoặc giày dép bí trong thời gian dài.
- Không giữ da và các nếp gấp cơ thể khô thoáng.
- Dùng chung khăn tắm, quần áo, giày dép hoặc vật dụng cá nhân.
- Tiếp xúc với người hoặc động vật đang nhiễm nấm.
- Thường xuyên sinh hoạt trong môi trường ẩm ướt.
- Một số tình trạng sức khỏe hoặc thuốc sử dụng có thể làm giảm khả năng bảo vệ của cơ thể.
Dưới đây là 5 bệnh nấm da thường gặp và những đặc điểm giúp bạn nhận biết sớm.
1. Hắc lào – bệnh nấm da thân thường gặp
Hắc lào là tên gọi quen thuộc của tình trạng nhiễm nấm dermatophytes trên vùng da thân mình, thường được gọi là tinea corporis.
Bệnh có thể xuất hiện ở nhiều vị trí như tay, chân, thân mình hoặc những vùng da khác. Một biểu hiện khá điển hình là tổn thương dạng hình tròn hoặc vòng cung.
Dấu hiệu nhận biết hắc lào
Người bị hắc lào có thể xuất hiện:
- Mảng da đỏ hoặc hồng, hình tròn hay hình vòng.
- Phần rìa tổn thương rõ và có thể hơi gồ.
- Bong vảy, đặc biệt ở vùng rìa.
- Ngứa với mức độ khác nhau.
- Tổn thương có xu hướng lan dần ra bên ngoài.
Một đặc điểm thường được nhắc tới của hắc lào là vùng rìa hoạt động rõ hơn phần trung tâm, tạo cảm giác giống một chiếc vòng trên da. Tuy nhiên, không phải trường hợp nào cũng biểu hiện điển hình như vậy.
Hắc lào có lây không?
Hắc lào có khả năng lây truyền thông qua tiếp xúc trực tiếp với vùng da nhiễm nấm hoặc gián tiếp qua đồ dùng có chứa vi nấm như khăn tắm, quần áo và một số vật dụng cá nhân.
Nấm cũng có thể lây từ động vật sang người trong một số trường hợp.
Do đó, khi nghi ngờ bị hắc lào, ngoài điều trị đúng cách, việc hạn chế dùng chung đồ cá nhân và giữ vùng da tổn thương sạch, khô cũng rất quan trọng.
2. Lang ben
Lang ben, hay pityriasis versicolor/tinea versicolor, là bệnh da liên quan đến sự phát triển quá mức của nấm men thuộc chi Malassezia. Đây là loại vi sinh vật vốn có thể tồn tại trên da nhưng trong những điều kiện thuận lợi có thể tăng sinh và gây ra các tổn thương đặc trưng.
Khí hậu nóng ẩm, da tiết nhiều dầu và mồ hôi có thể tạo điều kiện thuận lợi cho tình trạng này.
Dấu hiệu nhận biết lang ben
Lang ben thường biểu hiện bằng:
- Các dát da sáng hoặc sẫm màu hơn vùng da xung quanh.
- Bề mặt có thể xuất hiện vảy mịn.
- Các dát nhỏ có thể liên kết thành vùng lớn hơn.
- Thường gặp ở lưng, ngực, vai, cổ hoặc cánh tay.
- Có thể ngứa nhẹ, đặc biệt khi cơ thể nóng và ra nhiều mồ hôi.
Một điểm khiến nhiều người lo lắng là vùng da bị lang ben có thể khác màu khá rõ so với da bình thường.
Ngay cả khi nấm đã được kiểm soát, màu da đôi khi vẫn cần thêm thời gian mới trở lại đồng đều. Vì vậy, việc thấy da chưa đều màu ngay sau điều trị không nhất thiết đồng nghĩa bệnh vẫn còn hoạt động.
3. Nấm bẹn
Nấm bẹn, hay tinea cruris, là tình trạng nhiễm nấm dermatophytes xảy ra chủ yếu ở vùng bẹn và mặt trong đùi.
Đây là khu vực thường xuyên nóng, bí và dễ tích tụ mồ hôi, đặc biệt ở người vận động nhiều, mặc quần áo bó sát hoặc phải ngồi lâu.
Dấu hiệu của nấm bẹn
Một số biểu hiện thường gặp gồm:
- Ngứa ở vùng bẹn, có thể khá khó chịu.
- Xuất hiện mảng đỏ hoặc nâu đỏ.
- Rìa tổn thương có thể rõ, hơi gồ và bong vảy.
- Tổn thương có xu hướng lan ra vùng đùi trong.
- Cảm giác khó chịu tăng khi vận động hoặc ra nhiều mồ hôi.
Do vị trí khá nhạy cảm, nhiều người thường ngại đi khám và tự mua thuốc về bôi.
Tuy nhiên, không phải tình trạng ngứa và đỏ ở vùng bẹn nào cũng do nấm. Viêm da tiếp xúc, viêm kẽ hoặc một số bệnh da liễu khác cũng có thể gây biểu hiện tương tự.
Vì vậy, nếu tổn thương kéo dài hoặc tái phát nhiều lần, nên được kiểm tra để xác định đúng nguyên nhân.
4. Nấm bàn chân – nước ăn chân
Nấm bàn chân, thường được gọi là tinea pedis, là tình trạng nhiễm nấm dermatophytes ở bàn chân. Trong đời sống, nhiều người Việt thường gọi một số biểu hiện ở kẽ chân là “nước ăn chân”.
Nấm bàn chân thường gặp ở người phải mang giày kín trong thời gian dài, chân tiết nhiều mồ hôi hoặc thường xuyên tiếp xúc với môi trường ẩm ướt.
Dấu hiệu nhận biết nấm bàn chân
Tùy từng thể bệnh, người mắc có thể gặp:
- Ngứa hoặc nóng rát ở bàn chân.
- Bong tróc da.
- Da giữa các kẽ ngón chân trắng, ẩm hoặc nứt.
- Khô và đóng vảy ở lòng bàn chân.
- Xuất hiện những vết nứt gây đau.
- Một số trường hợp có thể xuất hiện mụn nước.
Kẽ giữa các ngón chân, đặc biệt những vị trí thường xuyên ẩm, là khu vực dễ xuất hiện tổn thương.
Vì sao nấm chân dễ tái phát?
Một vấn đề khá thường gặp là người bệnh chỉ tập trung bôi thuốc nhưng vẫn tiếp tục mang tất ẩm, giày bí hoặc không làm khô bàn chân sau khi tắm.
Khi môi trường thuận lợi cho nấm vẫn còn, tình trạng có thể khó kiểm soát hoặc tái phát.
Do đó, bên cạnh điều trị, cần chú ý giữ bàn chân khô thoáng, thay tất thường xuyên và để giày dép khô trước khi sử dụng lại.
5. Nấm móng
Nấm móng, hay onychomycosis, là tình trạng nhiễm nấm ở móng tay hoặc móng chân. Bệnh thường tiến triển tương đối chậm nên nhiều người chỉ nhận ra khi móng đã thay đổi rõ về màu sắc hoặc cấu trúc.
Nấm móng chân thường gặp hơn do bàn chân thường xuyên nằm trong môi trường kín và ẩm.
Dấu hiệu thường gặp của nấm móng
Móng bị nấm có thể xuất hiện:
- Móng đổi sang màu trắng, vàng hoặc nâu.
- Móng dày hơn bình thường.
- Bề mặt móng không đều.
- Móng trở nên giòn và dễ vụn.
- Có thể xuất hiện chất vụn dưới móng.
- Móng biến dạng hoặc tách khỏi giường móng trong trường hợp nặng.
Điều cần lưu ý là không phải mọi trường hợp móng vàng, dày hoặc biến dạng đều là nấm móng. Chấn thương móng, bệnh vảy nến và một số vấn đề khác cũng có thể gây thay đổi tương tự.
Nấm móng cũng thường cần thời gian điều trị dài hơn nấm da thông thường do cấu trúc móng khiến thuốc khó tiếp cận vùng nhiễm nấm.
Bệnh nấm da có nguy hiểm không?
Ở phần lớn người khỏe mạnh, các bệnh nấm da thường không phải tình trạng nguy hiểm đến tính mạng. Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa người bệnh nên chủ quan.
Nếu không được xử lý phù hợp, tổn thương có thể lan rộng, gây ngứa kéo dài và ảnh hưởng đến sinh hoạt. Việc gãi nhiều cũng có thể làm da trầy xước, tạo điều kiện cho các vấn đề thứ phát xuất hiện.
Một số trường hợp còn có thể lây sang người sống cùng hoặc tái phát nhiều lần nếu nguồn lây và yếu tố môi trường không được xử lý.
Đặc biệt, người có bệnh nền hoặc khả năng miễn dịch suy giảm cần thận trọng hơn và nên được nhân viên y tế đánh giá khi xuất hiện các tổn thương nghi ngờ nhiễm nấm.
Vì sao nhiều người điều trị nấm da mãi không khỏi?
Một trong những nguyên nhân đáng chú ý là tự chẩn đoán và sử dụng thuốc không phù hợp.
Không phải tổn thương nào có biểu hiện đỏ, ngứa và bong vảy cũng là nấm. Viêm da cơ địa, viêm da tiếp xúc, vảy nến và nhiều bệnh lý khác có thể có biểu hiện tương tự.
Một sai lầm khác là tự sử dụng các loại kem bôi có chứa corticosteroid khi chưa được hướng dẫn phù hợp. Corticosteroid có thể khiến tình trạng viêm và ngứa tạm thời giảm xuống, khiến người bệnh tưởng rằng tổn thương đang cải thiện.
Tuy nhiên, nếu nguyên nhân thực sự là nhiễm nấm, việc sử dụng corticosteroid không phù hợp có thể làm thay đổi biểu hiện của tổn thương và khiến bệnh khó nhận biết hơn.
Ngoài ra, người bệnh có thể ngưng thuốc quá sớm ngay khi thấy hết ngứa hoặc tổn thương nhạt màu. Đây cũng là một trong những yếu tố có thể làm tình trạng dễ tái phát.
Cách phòng ngừa các bệnh nấm da thường gặp
Nấm phát triển thuận lợi trong môi trường nóng và ẩm, vì vậy việc kiểm soát độ ẩm trên da đóng vai trò quan trọng trong phòng ngừa.
Bạn có thể lưu ý một số thói quen sau:
- Giữ cơ thể sạch sẽ và khô thoáng.
- Lau khô kỹ các vùng kẽ sau khi tắm.
- Thay quần áo sau khi vận động hoặc ra nhiều mồ hôi.
- Hạn chế mặc quần áo quá chật và bí trong thời gian dài.
- Thay tất thường xuyên nếu phải mang giày cả ngày.
- Không sử dụng chung khăn tắm, quần áo, giày dép hoặc đồ dùng cá nhân.
- Vệ sinh và phơi khô giày dép.
- Không tự ý dùng thuốc bôi khi chưa xác định được nguyên nhân tổn thương.
- Nếu nuôi thú cưng có biểu hiện rụng lông hoặc tổn thương da bất thường, nên đưa vật nuôi đi kiểm tra.
Đặc biệt, với người từng bị nấm chân hoặc nấm bẹn tái phát nhiều lần, chỉ điều trị vùng da tổn thương mà không thay đổi môi trường nóng ẩm và thói quen sinh hoạt có thể khiến bệnh tiếp tục quay trở lại.
Khi nào bị nấm da nên đi khám?
Bạn nên cân nhắc thăm khám da liễu nếu tổn thương lan rộng, kéo dài, tái phát nhiều lần hoặc không cải thiện sau khi đã chăm sóc phù hợp.
Ngoài ra, cần kiểm tra khi:
- Không chắc tổn thương có thực sự do nấm hay không.
- Vùng da xuất hiện sưng đau, chảy dịch hoặc có dấu hiệu bất thường.
- Tổn thương xuất hiện ở nhiều vùng trên cơ thể.
- Nghi ngờ nấm da đầu hoặc nấm móng.
- Đã tự sử dụng nhiều loại thuốc nhưng bệnh vẫn tái phát.
- Có bệnh nền hoặc đang sử dụng thuốc ảnh hưởng đến hệ miễn dịch.
Việc xác định đúng nguyên nhân rất quan trọng bởi mỗi loại bệnh da có hướng xử lý khác nhau. Điều trị dựa trên phỏng đoán đôi khi không những không giải quyết được vấn đề mà còn làm biểu hiện bệnh thay đổi và khó chẩn đoán hơn.
Kết luận
Hắc lào, lang ben, nấm bẹn, nấm bàn chân và nấm móng là 5 bệnh nấm da thường gặp, đặc biệt trong điều kiện khí hậu nóng ẩm.
Mặc dù phần lớn các trường hợp có thể kiểm soát nếu được nhận biết và điều trị phù hợp, người bệnh không nên chủ quan hoặc tự sử dụng thuốc kéo dài. Những tổn thương giống nấm đôi khi lại xuất phát từ một bệnh da liễu hoàn toàn khác.
Nếu bạn đang gặp tình trạng ngứa, bong vảy, xuất hiện mảng da bất thường hoặc tổn thương tái phát nhiều lần, hãy thăm khám bác sĩ da liễu để xác định nguyên nhân và lựa chọn hướng điều trị phù hợp.
S Beauty tiếp nhận thăm khám các vấn đề da liễu và tư vấn hướng chăm sóc, điều trị dựa trên tình trạng da thực tế của từng khách hàng.
